ĐÁP ÁN THAM KHẢO
Lưu ý: Đáp án này chỉ mang tính chất tham khảo, không phải đáp án chính thức của Sở GDĐT.
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1. Văn bản cung cấp thông tin về sự kiện nào?
Sự kiện: Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo và khẩn cấp và khai mạc Festival "Về miền di sản Bắc Ninh - 2026".
Câu 2. Chỉ ra thời gian, địa điểm tổ chức sự kiện trên?
- Thời gian: tối 27/3
- Địa điểm: Quảng trường 3/2, tỉnh Bắc Ninh
Câu 3. Phân tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.
Phương tiện phi ngôn ngữ: hình ảnh minh họa trong văn bản (ảnh lễ đón nhận bằng UNESCO).
- Tác dụng:
+ Giúp thông tin trở nên trực quan, sinh động, hấp dẫn hơn.
+ Tăng độ chân thực, tỉnh thuyết phục của văn bản.
+ Giúp người đọc hình dung rõ hơn về sự kiện, tạo ấn tượng về ý nghĩa và quy mô của lễ đón nhận.
Câu 4. Theo em, vì sao Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp?
Câu 5. Bằng những hiểu biết của bản thân, kết hợp với thông tin trong văn bản, nêu cảm nhận của em về mảnh đất và con người Bắc Ninh.
PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
Đoạn văn tham khảo:
Văn hóa Bắc Ninh với những làn điệu Quan họ mượt mà, những bức tranh Đông Hồ mộc mạc chính là tài sản vô giá cần được lan tỏa mạnh mẽ đến bạn bè trong và ngoài nước. Để làm được điều đó, trước hết chúng ta cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện. Việc xây dựng các website quảng bá du lịch chất lượng cao, các video ngắn trên TikTok, YouTube về văn hóa Kinh Bắc sẽ giúp tiếp cận nhanh chóng với giới trẻ toàn cầu.
Thứ hai, cần gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững. Tỉnh nên tổ chức thêm các tour du lịch trải nghiệm thực tế, cho phép du khách quốc tế tự tay nghệ nhân hướng dẫn làm tranh Đông Hồ hay học hát một câu Quan họ cổ.
Thứ ba, giáo dục và nâng cao ý thức cộng đồng là cốt lõi; cần đưa văn hóa địa phương vào trường học để thế hệ trẻ tự hào và trở thành những "sứ giả văn hóa". Cuối cùng, việc tăng cường giao lưu quốc tế thông qua các tuần lễ văn hóa, Festival sẽ mở rộng cánh cửa đưa di sản Bắc Ninh vươn tầm thế giới. Chỉ khi có sự đồng lòng, văn hóa Bắc Ninh mới mãi tỏa sáng và khẳng định vị thế của mình.
Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích "Những ngày mới" (Thạch Lam).
DÀN Ý:
1. Mở bài: Đưa ra được vấn đề được yêu cầu.
2. Thân bài:
a. Phân tích nội dung chủ đề
b. Phân tích nét đặc sắc về nghệ thuật
3. Kết bài:
BÀI VĂN MẪU THAM KHẢO
Thạch Lam là một trong những cây bút tiêu biểu nhất của văn học lãng mạn Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945. Không ồn ào, gai góc hay xây dựng những xung đột dữ dội, văn Thạch Lam nhẹ nhàng như một bài thơ trữ tình, len lỏi vào sâu thẳm tâm hồn người đọc. Đoạn trích từ truyện ngắn "Những ngày mới" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Tác phẩm đã khắc họa thành công bức tranh lao động đồng quê ấm áp, qua đó thể hiện sự biến chuyển tinh tế trong tâm hồn nhân vật Tân và ngợi ca ý nghĩa thiêng liêng của lao động.
Trước hết, về mặt nội dung, đoạn trích đã xây dựng một chủ đề vô cùng nhân văn: con người tìm thấy niềm vui, giá trị đích thực của cuộc sống thông qua lao động và sự hòa hợp với thiên nhiên, xóm làng. Nhân vật Tân bước vào ngày mùa với tâm thế của một người chưa từng quen việc đồng áng nặng nhọc. Ban đầu, anh phải đối mặt với cái "nắng chiếu trên lưng nóng rát", mồ hôi rơi từng giọt và những cái mỏi rã rời của chân tay khiến anh "tưởng không thể nào gặt được nữa". Thế nhưng, chính không khí lao động khẩn trương và sự bao bọc, sẻ chia của những người xung quanh đã nâng đỡ anh. Hình ảnh cụ già tóc bạc ân cần đưa hái, những cô gái thắt khăn vuông trêu đùa một cách dí dỏm, hồn nhiên đã xóa nhòa đi khoảng cách.
Càng về sau, sự mệt mỏi thể xác nhường chỗ cho niềm vui tinh thần. Cánh tay Tân dần "mềm dẻo", anh tìm thấy sự "khoan khoái" khi ngắm nhìn những bông lúa vàng ngã vào sát người. Đặc biệt, phân cảnh Tân nằm trên thảm cỏ nhìn lên bầu trời xanh mát, ngửi mùi cỏ và mùi lúa thơm nồng sau buổi gặt là một khoảnh khắc thăng hoa của tâm hồn. Giữa Tân và những người thợ gặt mộc mạc đã nảy nở một mối giao cảm thiêng liêng. Anh nhận ra rằng, những bông lúa kia không đơn thuần là vật chất đổi lấy tiền công, mà nó mang một ý nghĩa cao quý — đó là kết tinh của một năm lao động "khó nhọc và vất vả". Lao động đã gột rửa đi những muộn phiền, thắp lên trong Tân tình yêu cuộc sống và sự trân trọng đối với thành quả lao động.
Làm nên thành công cho việc truyền tải chủ đề ấy không thể không nhắc tới những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích. Thạch Lam đã thể hiện tài năng bậc thầy trong việc miêu tả tâm lý nhân vật. Tác giả không dùng những từ ngữ to tát mà đi sâu vào những cảm giác nhỏ nhặt, tinh tế nhất của nhân vật Tân: từ cái mệt rã rời, sự bướng bỉnh không chịu thua, cho đến cảm giác dịu mát, say sưa trong hương lúa.
Bên cạnh đó, văn phong của Thạch Lam vô cùng giàu chất thơ. Ông đã huy động tối đa các giác quan để tái hiện bức tranh ngày mùa. Người đọc có thể nghe thấy "tiếng hái đưa vào gốc lúa soàn soạt", ngửi thấy "mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt", nhìn thấy "những bông lúa vàng mới cắt xong" và cảm thấy cái nóng rát của nắng hè. Những câu văn uyển chuyển, nhịp điệu chậm rãi tạo nên một không gian nghệ thuật thanh bình, êm ả, đậm đà hồn quê Việt Nam. Biện pháp nhân hóa và những từ ngữ gợi hình được sử dụng một cách tự nhiên, không hề gượng ép, khiến cho cảnh vật và con người hòa quyện vào nhau làm một.
Tóm lại, đoạn trích "Những ngày mới" của Thạch Lam là một bài ca nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về giá trị của lao động chân tay và tình cảm con người ở vùng thôn quê. Bằng ngòi bút tài hoa, sự thấu hiểu tâm lý tinh tế và giọng văn đậm chất thơ, Thạch Lam đã để lại trong lòng người đọc những rung động nhẹ nhàng mà bền vững, giúp ta biết yêu thêm những điều bình dị bao quanh cuộc sống thường nhật.